قهرمان ميرزا عين السلطنه
مقدمه 18
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
انگلستان كه از بسط نفوذ خود در ايران نمىتوانست چشمپوشى كند و شكست پهلوان ميدان را تحمل نمايد سپس به هر نحوى است بايد قرارداد 1919 را به شكل ديگرى به مرحلهء اجرا درآورد . و در اينباره مىنويسد « پنجّ قوى و عامل بزرگى در ايران كار مىكند . از عاقبت آن بايد ترسيد . همان قسم كه مشروطه را برپا كرد امروز جمهورى را برپا مىكند . منتهى در مشروطه چون مردم خيلى دور از اوضاع بودند آنها را به سفارت خود برد و حمايت علنى كرد . اما امروز وضعيت طور ديگر اقتضا مىكند محرمانه و با دست خود ايرانى . نصير الدوله گفت وثوق الدوله همهچيز را مىدانست و مىدانست انگليسها چه خيالهاى سوئى براى ايران در نظر دارند . آن بود بهطور خوب و شرافتمندانه به صرفهء ايران قراردادى بست مردم ندانسته بر هم زدند . چون ضرر او بود او هم ملغى نمود . خواهيد ديد چه آشوب و انقلابى در اين مملكت برپا مىكنند . امروز مىبينيم شروع بدان شده و احدى هم در فكر جلوگيرى نيست . » آيات عظام و مراجع تقليد كه در قم جمع بودند با جمهوريت مخالفت كردند . لذا براى نيل به مقصود طرح به سلطنت رسيدن رضا خان را ريختند و به دستور او جرايد تبليغات ضد سلطنت قاجار را تشديد كردند و تا توانستند در بىلياقتى و بىكفايتى سلطان احمد شاه مقالاتى نوشتند و مدح و ثناى رضا خان را گفتند ، او را قائد عظيم الشأن ، ناجى ايران ، احياءكنندهء مجد و عظمت ديرين ايران خواندند و شاهنشاهى ايران را برازندهء قامت او دانستند و از هيچگونه هتاكى و ناسزاگوئى به مخالفين فروگذار نكردند . شهربانى با تبعيد بعضى از وعاظ و ارعاب بعضى ديگر مانع تبليغات آنها در منابر شد و دست آنها را در آگاه كردن ملت از جريان پشت پرده كوتاه كرد . مؤلف مىنويسد : « اوضاع ايران به سكوت مىگذرد . جرايد مخالف توقيفاند . موافق سانسور . حكومت نظامى بهطورى مردم را فشار مىآورد كه مزيدى بر آن متصور نيست . » در اين يادداشتها ملاحظه خواهيد كرد كه چگونه طبقات مختلف را با ارعاب و تضييقات وادار به امضاء طومار و رفتن به خدمت سردار سپه براى عرض بندگى و همراهى با نيات و منويات او نمودند . رجال مملكت از اين دسيسهها آگاه بودند ولى ياراى دمزدن نداشتند بعضى هم براى اينكه از قافله عقب نمانند روى موافق نشان مىدادند . بالاخره انتخابات دورهء پنجم بهدست فرماندهان لشكر و آتشبيارهاى معركه به نفع رضا خان سردار سپه پايان مىيابد . رضا خان در تمام حوزههاى انتخابيه نفر اول از صندوق بيرون مىآيد .